> Naar alle nieuwsberichten

Histamine-intolerantie te lijf

30 maart 2016 | ndn | Het voorjaar is de periode van het jaar dat heel veel mensen last hebben van histamine. Histamine- intolerantie zorgt voor veel uiteenlopende klachten. Varirend van een gevoel van warmte en roodheid en jeuk van de huid tot hooikoorts, hartkloppingen, diarree, darmkrampen, tinnitus, lage bloeddruk, benauwdheid, hoofdpijn, onrust en moeheid.

Histamine is een biogene amine die in het lichaam wordt aangemaakt en die ook van nature in voeding voorkomt. Biogene aminen zoals histamine, tyramine, dopamine en serotonine zijn stoffen die de zenuwuiteinden van het autonome zenuwstelsel stimuleren. Ze beïnvloeden bijvoorbeeld de spijsvertering, bloedsomloop en ademhaling. Histamine is één van de meest bekende biogene aminen en het wordt in de stofwisseling van de mens gevormd. Het wordt onder andere opgeslagen in mestcellen, cellen die zijn betrokken bij het afweersysteem.

Histamine wordt door de enzymen MAO (mono-amini-oxydase), DAO (di-amine-oxydase) en NMT (N-methyl-transferase) in de darmen, lever en in het bloed weer afgebroken. Bij een onbalans in de lever, een verstoorde darmflora en/of beschadiging van de darmslijmvliezen zijn er onvoldoende enzymen werkzaam om histamine en andere biogene aminen af te breken.

Hierdoor stijgt het gehalte aan biogene aminen in het lichaam te veel. Dit kan leiden tot verschillende klachten zoals benauwdheid, diarree, eczeem, hartkloppingen, hoofdpijn, jeuk, maag- en darmkrampen, brandend maagzuur, migraine, misselijkheid, netelroos (urticaria), onderhuidse zwellingen (oedeem) en/of branderige, opgezette tong.

Voedingsmiddelen die rijk aan histamine of andere biogene aminen zijn kunnen dergelijke reacties uitlokken. Biogene aminen komen van nature in voedingsmiddelen voor zoals in bananen of varkensvlees of ontstaan in producten door gisting (fermentatie), rijping of lang bewaren zoals in bier, oude kaas, salami en zuurkool.
Histaminevrijmakers Voedsel kan ook bestanddelen bevatten die in staat zijn om het in de mestcellen aanwezige histamine vrij te maken. Deze stoffen worden ‘histaminevrijmakers’ genoemd. Enkele voorbeelden van histaminevrijmakers zijn aardbei, alcohol, kaneel, tomaat, schaal- en schelpdieren en varkensvlees.

Is iemand overgevoelig voor biogene aminen zoals histamine, dan is het belangrijk dat de voeding niet te veel biogene aminen en histaminevrijmakers bevat. Hoeveel biogene aminen en histaminevrijmakers in de voeding worden verdragen, verschilt van persoon tot persoon en varieert ook binnen één persoon; het hangt af van het soort voedingsmiddel dat die persoon neemt.

Iemand reageert pas wanneer een bepaalde gevoeligheidsdrempel wordt overschreden. Deze drempel wordt beïnvloed door factoren zoals infecties, verstoringen in de lever- en darmfunctie, medicijngebruik, stress en ziekte.
Rijk aan biogene aminen zijn vooral:Avocado, spinazie, tomaat, zuurkool
Banaan, druiven, frambozen
Belegen en oude kaas, schimmelkazen (brie, camembert e.d.), blauwaderkazen (gorgonzola, roquefort e.d.)
Haring, makreel, sardine, tonijn
Lever, varkensvlees,  rauwe, droge worstsoorten zoals rauwe ham, salami, cervelaatworst en metworst
Bier, rode wijn
Bakkersgist, gistextract, marmite, miso, sojasaus.
Rijk aan histaminevrijmakers zijn vooral:Avocado, rabarber, rode biet, verse spinazie, tomaat
Aardbei, ananas, druiven, kiwi, mango, papaja, vijgen
Cacao en chocola
Drop
Eieren
Kruiden en specerijen, vooral kerrie, kardemom, koriander, laos, gember, peper, paprikapoeder, vanille en kaneel
Noten en zaden
Peulvruchten
Pinda´s
Schaal- en schelpdieren zoals garnalen, krab en mosselen
Varkensvlees
Vanilline, menthol
Diverse kunstmatige toevoegingen zoals:- De Azo-kleurstoffen. AZO-kleurstoffen zijn synthetische kleurstoffen. Ze danken hun naam aan het 
  feit dat ze een stikstofgroep (ook wel AZO-groep genoemd) in hun chemische structuur hebben. 
  E102 (tartrazine), E104 (chinolinegeel), E110 (oranjegeel S), E122 t/m E124 (azorubine, 
  amarant, cochinillerood A), E128 (rood 2 G), E154 (bruin FK), E155 (bruin HT), E180 (lithlrubine)
- Nitraat- en nitrietzouten (E249 t/m E252)
- Sulfietzouten (E220 t/m E228)
- Benzoaatzouten (E210 t/m E219)
- Glutamaten (smaakversterker, vetsin, MSG) (E621 t/m E625).
DAO-testHistamine is onmisbaar voor het lichaam omdat het vele vitale functies vervult. Het wordt, zoals we hebben kunnen lezen, geproduceerd door het lichaam zelf, maar ook in variabele hoeveelheden  met de voeding opgenomen. Problemen ontstaan alleen in het geval van excessieve (overmatige) concentraties histamine of bij niet afgebroken histamine. Histamine wordt o.a. ontgift (gemethyleerd) in de lever. In deze gevallen zal de histamine leiden tot allergische en pseudo-allergische reacties.

Histamine-intolerantie wordt veroorzaakt door een (tijdelijke) deficiëntie of een remming van het enzym diamine oxidase (DAO). DAO is het verantwoordelijke enzym voor de afbraak van histamine. Alhoewel DAO gevonden wordt in het hele lichaam, herbergt de darm de meest belangrijke en actiefste verwerkingsplaats.

De enzymatische activiteit van DAO bepaalt de afbraaksnelheid van histamine. Indien er een DAO deficiëntie / inhibitie (remming) aanwezig is kan het lichaam niet snel genoeg de histamine die opgenomen wordt via de voeding of vrijgemaakt wordt uit lichaamscellen, afbreken en ontstaat er een histamine-intolerantie. Er is een DAO-test in serum beschikbaar om te kijken of er sprake kan zijn van een deficiëntie of een remming van het enzym diamine oxidase.
TriggersDe stoffen of oorzaken die ervoor zorgen dat histamine vrijkomt uit de mestcellen worden ook wel ‘triggers’ genoemd. Triggers zijn bijvoorbeeld ziekteverwekkers zoals bacteriën en schimmels. Maar ook allergenen worden triggers genoemd. Allergenen zijn stoffen die een allergische reactie veroorzaken.

Naast ziekteverwekkers en allergenen zijn er ook andere soorten triggers. Bijvoorbeeld in sommige voedingsmiddelen, alcohol en medicijnen. Voorbeelden van triggers zijn:
- Histamine kan ontstaan door microbieel bederf, rijping en gisting (fermentatie). Microbieel bederf betekent het bederven van voedsel door bacteriën. Rijping vindt vooral in een fabriek plaats. Een voorbeeld van een voedingsmiddel dat gerijpt is in de fabriek is kaas.

Hoe ouder de kaas, hoe meer histamine de kaas bevat omdat de kaas gerijpter is. Oude kaas bevat dus meer histamine dan jonge kaas. Fermentatie is een techniek waarbij bacteriën, gisten en schimmels worden gebruikt om een voedingsmiddel te maken of beter te laten smaken. Enkele voorbeelden van gefermenteerde producten zijn salami, yoghurt en (rode )wijn.

- Alcohol en medicijnen kunnen het enzym DAO (het enzym dat histamine kan afbreken) blokkeren. Dit betekent dat dit enzym tegen wordt gehouden door alcohol of een stof uit medicijnen. Het gevolg hiervan is dat de hoeveelheid histamine, die zich op dat moment in het lichaam bevindt, niet afgebroken kan worden.

Enkele voorbeelden van medicijnen die in staat zijn enzymen te blokkeren zijn: Acetylcystein, Ambroxol, Aminophyllin, Amitriptylin, Chloroquin, Clavulansäure, Droperidol, Isoniazid, Metamizol, Metoclopramid, Propafenon en Verapamil.

Histamine-intolerantie kan vastgesteld worden door een eliminatie/provocatiedieet. Eliminatie betekent het weglaten van voedingsmiddelen die klachten veroorzaken. Provocatie betekent het opnieuw toevoegen van voedingsmiddelen. Het doel van deze eliminatie/provocatie is dat voedingsmiddelen met een ‘hoog’ histaminegehalte en voedingsmiddelen die histamine vrij kunnen maken in het lichaam, tijdelijk geheel worden verwijderd uit de voeding.

Zodra de klachten weg zijn, worden de histamine bevattende voedingsmiddelen één voor één weer toegevoegd aan het menu. Om helderheid te krijgen in het klachtenpatroon in relatie tot genuttigde voedingsmiddelen dient men een voedingsdagboek bij te houden. In een voedingsdagboek houdt men bij wat men allemaal gegeten en gedronken heeft op een dag. Een eliminatie/provocatiedieet wordt altijd uitgevoerd onder begeleiding van een (natuur)diëtist.
Behandelingopties Histaminearm dieet Bij een histamine-intolerantie kan het voorkomen dat er tekorten ontstaan omdat veel voedingsmiddelen niet binnen het dieet passen. Dit heeft te maken met de hoeveelheid histamine die in een voedingsmiddel zit, of de hoeveelheid histamine die gevormd kan worden. Er kan daardoor een tekort ontstaan aan belangrijke vitamines en mineralen.
EnzymenAls de oorzaak van de histamine-intolerantie een tekort aan het enzym DAO is, kan er een enzympreparaat worden gebruikt. Een enzympreparaat is geen vervanging voor een histaminearm dieetadvies. Er zijn enzympreparaten die het enzym DAO bevatten.

Enkele voorbeelden van DAO -preparaten zijn: Daosin en Daopure. Deze preparaten zijn vanwege  hun dierlijke oorsprong niet geschikt voor vegetariërs en veganisten en zijn alleen verkrijgbaar via internet. Een preparaat wordt voor de maaltijd ingenomen, zodat dit de aanwezige histamine kan afbreken.
Histamineverlagende suppletieFlavonoïden hebben een remmende werking op het vrijkomen van histamine [1].Bijna alle fruit, groenten, kruiden (o.a. ginkgo) en specerijen bevatten flavonoïden. Factoren die bijdragen aan een deficiëntie van flavonoïden zijn onvoldoende inname van groenten en fruit, evenals het routinematig eten van industrieel verwerkte producten.

Helaas is extra eten van sommige flavonoïdenrijke voeding als men histamine intolerant is geen optie, omdat ze histaminerijk zijn. Quercetine is een voorbeeld van zo’n flavonoïde. Het komt voor in voedingsmiddelen die veel gegeten worden, zoals appelen, uien, thee, bessen, koolsoorten, zaden, noten, bloemen, bast en bladeren, rode druiven, frambozen, groene thee en knoflook.  Maar bij een histaminearm dieet vallen vaak veel noten, zaden, specerijen af omdat ze histaminerijk zijn.
Quercitine en OPCQuercitine-extract in een supplement [2-13]daarentegen is goed als natuurlijke histamineverlager inzetbaar. Dat geldt ook voor OPC. Met OPC (oligomere proanthocyanidinen) worden bioflavonoïden uit druivenpitten aangeduid, die zijn opgebouwd uit eenheden catechine en epicatechine.

Zij behoren tot de meest krachtige natuurlijke antioxidanten en zijn breed inzetbaar bij condities met oxidatieve stress (bijvoorbeeld bij verhoogde histamine, toxines of ontsteking). OPC’s versterken de activiteit van vitamine C en vitamine E. Daarnaast bevorderen OPC’s een evenwichtige immuunrespons [14-16].
Ribes nigrumOok inzetbaar is de ribes nigrum. Proanthocyanidinen van Ribes nigrum verminderen de door IL-4 en IL-13 gestimuleerde secretie van ontstekingsbevorderende chemokines (waarbij histamine vrij komt). Een Canadese studie [17] stelde vast dat anthocyaninen van Ribes nigrum en specifiek cyanidine-3-O-glucoside, de secretie van IL-6 door humane macrofagen remde. IL-6 is een cytokine dat een rol speelt bij ontstekingsreacties.
PycnogenolPycnogenol is de naam van het gepatenteerde en gestandaardiseerde schorsextract van de zee-den (Pinus pinaster). Het extract is gestandaardiseerd op 65- 75% proanthocyanidines, het meeste daarvan is OPC (met name dimeren van catechine en epicatechine). De bioactieve bestanddelen van pycnogenol worden na inname snel opgenomen, hebben een hoge biologische beschikbaarheid en versterken elkaars werking (synergie).

Pycnogenol kan o.a. helpen tegen hooikoorts als al geruime tijd voor blootstelling aan het allergeen wordt gestart met suppletie. In een onderzoek uit 2008 startten 19 mensen met hooikoorts (berkenpollenallergie) 3 weken voorafgaande aan het pollenseizoen met het innemen van pycnogenol (50 mg in de ochtend en avond). Ondanks afname van hooikoortsklachten waren de verbeteringen niet-significant vergeleken met een placebo.

Het daarop volgende jaar gebruikten 39 proefpersonen opnieuw pycnogenol, maar al vanaf 5-8 weken voorafgaande aan het pollenseizoen. Het resultaat was veel beter, met lagere scores voor oog- (-35%) en neusklachten (-20,5%) vergeleken met een placebo. In de pycnogenolgroep steeg tijdens het pollenseizoen de specifieke IgE-spiegel minder sterk dan in de placebogroep (19,4% tegenover 31,9%) en daalde het medicijngebruik.
 
De beste resultaten met pycnogenol werden gezien bij degenen die al 7 tot 8 weken voor het allergieseizoen begonnen met pycnogenolsuppletie[18]. Ook bij een niet goed werkend binnenoor met klachten van slechthorendheid, duizeligheid, druk in het oor, tinnitus (oorsuizen) als gevolg van histamine, is pycnogenol het proberen waard[19].
Commentaar NDNEen natuurdiëtist kan u helpen om een dieet- en supplementenadvies op maat te geven. Maar ook adviezen over de hygiëne in de keuken en de voedselbereiding. Bij een histamine- intolerantie is het belangrijk dat men hygiënisch te werk gaat om bederf te voorkomen.

Bepaalde voedingsmiddelen kunnen rijpen, rotten en vergisten. Dit kan de hoeveelheid histamine in het voedingsmiddel verhogen. De hoeveelheid histamine vermindert over het algemeen niet als een voedingsmiddel wordt verhit. Een uitzondering hierop is appel, waarbij bij verhitting het allergeen kapot gaat. Dus bij een appelallergie kan men vaak wel verhitte appel eten, zonder hiervan histaminegerelateerde klachten te krijgen. Er zijn ook diverse Histamine APP-’s verkrijgbaar.

Voedings- en laboratoriumtesten

Laboratoriumtesten urine bloed ontlasting en speekseltesten Natuurdiëtisten kunnen als geen ander uw voedingsstatus inschatten en adviezen geven op het gebied van voeding in relatie tot ziekte en gezondheid. Dit doen ze aan de hand van laboratoriumtesten.

Met laboratoriumbepalingen is de natuurdiëtist in staat uw voedingsstatus te bepalen en de dieetadviezen op maat te maken en door laboratoriummonitoring te evalueren en zo nodig bij te stellen.

Wij werken samen met de Duitse fabrikant van laboratoriumtesten Medivere. Medivere levert laboratorium diagnostische diensten waarbij de conventionele geneeskunde als ook aanvullende (complementaire) medische diagnostica en therapieën optimaal worden gecombineerd.

Op onze pagina over voedings- en laboratoriumtesten kunt u alle Medivere testen bekijken en bestellen.