> Naar alle nieuwsberichten

Met juist dieet grip op ontstekingen

25 oktober 2013 | ndn | Uit onderzoek blijkt dat cytokines een cruciale rol spelen bij het op gang brengen van het ontstekingsproces. De cytokinevorming wordt benvloed door tal van verschillende factoren zoals voeding, chronische stress en bijvoorbeeld het darmmilieu. Voedselovergevoeligheid is n van de oorzaken voor het ontstaan inflammatoire cytokinen.

Een individueel juiste natuurlijke voeding is vrij van mogelijke voedselallergenen en bevordert de vorming van ontstekingsremmende cytokines. Een dergelijke voeding is rijk aan omega-3-vetzuren en micronutriënten en arm aan arachidonzuur (vlees, pinda) en geraffineerde en bewerkte producten als wit brood, pasta, suiker, supermarktoliën, margarines en andere gefabriceerde producten.
Het immuunsysteem is een complex systeem dat bestaat uit allerlei onderdelen.

Een goede samenwerking tussen al die onderdelen is cruciaal. Het immuunsysteem werkt vierentwintig uur per dag, onopvallend en op ontelbare verschillende manieren. Pas als er iets niet goed gaat, merkt men daar iets van.

Met ziekteverwekkers zoals bacteriën, virussen en schimmels komt iedereen dagelijks in contact. Duizenden worden ingeademd en ook in voedsel zijn ze rijkelijk aanwezig. Een eerste, belangrijke barrière vormt de huid en de slijmvliezen van mond, neus, longen en darmen. Ook tranen, speeksel en maagzuur spelen een belangrijke rol in de afweer tegen ongewenste indringers.
Specifieke en niet-specifieke afweerAls ziekteverwekkers de fysieke barrière van huid en slijmvliezen toch doorbreken, stuiten zij vervolgens op de zogeheten “niet-specifieke” afweer. De niet-specifieke afweer bestaat uit verschillende typen witte bloedcellen zoals de neutrofielen en macrofagen. Deze cellen produceren krachtige signaalstoffen (cytokines) die allerlei onderdelen van het afweersysteem kunnen activeren.

Cytokines zorgen voor de celcommunicatie en zijn belangrijk in het regelen van celfunctie en celgroei. In het lichaam zijn er zogenaamde ontstekingsbevorderende cytokines en cytokines die ontsteking tegen gaan. Bepaalde cytokines, de macrofagen, kunnen lichaamsvreemde micro-organismen “opeten” en verder afbreken.

Tevens zetten deze cytokines aan tot de aanmaak van een andere witte bloedcel, de lymfocyt. De lymfocyt speelt een centrale rol in de zogenaamde specifieke afweer. Lymfocyten kunnen gericht indringers herkennen. Ze hebben het vermogen om lichaamseigen weefsel te onderscheiden van niet-lichaamseigen weefsel of van geïnfecteerd weefsel dat opgeruimd moet worden.

Lymfocyten onthouden bovendien welke indringers er eerder zijn geweest en vormen daarmee een “immunologisch geheugen”. Bij een volgend contact met dezelfde indringer staan de lymfocyten door dit geheugen al paraat voordat de indringer goed en wel binnen is.
Op hol geslagen immuunsysteemHet immuunsysteem speelt niet alleen een belangrijke rol bij de afweer. Ook bij verschillende chronische ziekten spelen de cytokines en lymfocyten een belangrijke rol. Bij deze ziekten maakt het immuunsysteem fouten. Het is als het ware op hol geslagen. Daardoor ontstaan spontaan ontstekingsreacties, zonder dat er daadwerkelijk een virus of bacterie aanwezig is.

Deze chronische ontstekingen zijn niet meer te controleren door het eigen lichaam. Men noemt dit een auto-immuunreactie. Door nieuwe inzichten proberen onderzoekers meer grip te krijgen op het ontstekingsproces. Eén daarvan is het specifiek ingrijpen op de cytokines. Cytokines spelen een cruciale rol bij het op gang brengen van het ontstekingsproces.
Voeding en cytokinevormingCytokines worden beïnvloed door de hoeveelheid en de samenstelling van voedsel. Bestanddelen van voedsel zoals glucose, zetmeel, verzadigde vetzuren en de bereidingswijze aan voedsel werken alle pro-inflammatoir, terwijl vitamine D en plantenvezels juist de ontsteking remmen. Het immuunsysteem kan heftig reageren op voeding.

Een voedselallergie is herkenbaar aan de vorming van IgE-antilichamen. Het immuunsysteem kan ook op een andere, langzamere manier reageren met de vorming van IgG-antilichamen. Deze worden normaliter gevormd als beschermingsmechanisme bij bacteriële infecties. Bij een voedingsintolerantie (voedselallergie-type-3) ontstaan IgG-antilichamen tegen diverse voedingsstoffen.

Er vormen zich antigeen-antilichaam-complexen die vervolgens door het lichaam worden afgebroken. Bij deze afbraak ontstaan inflammatoire stoffen, zoals prostaglandines, leucotriënen en cytokinen (o.a. TNF-αlfa). Dit proces is vergelijkbaar met een ontstekingsproces. TNF-alfa is een ontstekingsbevorderend cytokine. Het blijven eten van voedingsmiddelen die het immuunsysteem laten reageren, veroorzaakt een continue aanmaak van IgE- en IgG-antistoffen. Dit zal dan ook leiden tot een chronisch ontstekingsproces.
Stress en cytokinesChronische laaggradige ontsteking heeft een negatieve invloed op het functioneren van bloedvaten (endotheelfunctie), immuunsysteem, spierweefsel, vetweefsel, zenuwweefsel, botweefsel, kraakbeen, hersenen, darmen, hart, lever en eilandjes van Langerhans (pancreas).

Dit staat dus aan de basis van veel ziekten zoals ME/CVS, diabetes type II, artritis, de ziekte van Crohn, Parkinson, Multiple sclerose, reuma, fibromyalgie, de ziekte van Alzheimer en slaapproblemen.

Cytokines komen niet alleen vrij bij ontstekingsreacties en bij IgG-voedselallergieën. Ook chronische stress, gebrek aan beweging, psychologische trauma’s, angststoornissen, slaapgebrek, depressie, vaccinaties en medicatie die de darmflora beïnvloeden (kans op leaky gut) verhogen de afgifte van cytokines.
Goed darmmilieu voorkomt ontstekingenDe gezonde darm is doorlaatbaar voor voedingsstoffen en vormt tegelijkertijd een barrière voor pathogenen (ziekteverwekkers). Deze beschermfunctie wordt verzorgd door de darmflora, het darmslijmvlies en het immuunsysteem van de darmen. De tight junctions in de darmwand reguleren de permeabiliteit. Disfunctie van deze tight junctions, dat ook wel ‘leaky gut’ of lekke darm wordt genoemd, speelt een rol in de pathogenese van verschillende ziekten.

Door de poreuze darm kunnen bacteriën, schimmels, parasieten en hun toxinen, onverteerde voedseldeeltjes en afvalstoffen, die gewoonlijk niet in het bloed worden opgenomen, nu wel de bloedbaan bereiken. Hierdoor ontstaat er een zware belasting van het immuunsysteem en de lever. Wanneer de darmwand beschadigd is, kunnen ook grotere deeltjes als onvolledig verteerde eiwitten, vetten en toxines in het bloed worden opgenomen.

Het lichaam beschouwt deze deeltjes als lichaamsvreemd. In een poging de indringers onschadelijk te maken, vormt het lichaam antilichamen zoals IgE en IgG. Dit is de reden waarom iemand plotseling allergisch kan reageren op een voedingsmiddel, die in het verleden nooit problemen opleverde. Het leaky gut syndroom veroorzaakt ook inhalatieallergieën, waarbij individuen reageren op stoffen in de lucht, zoals sigarettenrook, parfum, schoonmaakmiddelen enzovoort. 
Lekkende darmsyndroomDoor de overgevoeligheid worden meer inflammatoire cytokines geproduceerd. Dit wijst op een vicieuze cirkel: een toegenomen darmpermeabiliteit zorgt voor het passeren van lichaamsvreemde stoffen (o.a. niet goed verteerde nutriënten), wat bijdraagt tot een pro-inflammatoire immuunreactie op het darmweefsel. Deze immuunreactie op het darmweefsel bevordert op haar beurt het verder lekken van de darm.

Een gezond darmkanaal herbergt een grote verscheidenheid nuttige bacteriën (commensalen). Deze commensale darmflora voorkomt kolonisatie of overgroei met (potentieel) pathogene bacteriën. Ook is de aanwezigheid van een commensale darmflora essentieel voor het onderhouden van ontstekingsremmende cascades die het darmepitheel beschermen tegen ongecontroleerde ontstekingen.
Juiste voeding geeft grip op ontsteking Voor een gezond darmmilieu is het essentieel mogelijke voedselallergenen te elimineren. Aan de hand van specifieke IgE- en IgG-testen kunnen voedselovergevoeligheden worden ontdekt. Met name gluten, melk, suiker, ei, vis, kippenei, vlees, noten, bepaalde specerijen en bepaalde vruchten waaronder sinaasappel) blijken vaak allergeen.  Extra inname van microbiotica ondersteunt de commensale darmflora.

Op zijn beurt is het belangrijk dat de microbiotica zélf goed te eten krijgt, door inname van de zogenoemde prebiotica. Prebiotica zijn onoplosbare vezels (glyconutrienten)
Commentaar NDN Het omega-6-vetzuur arachidonzuur staat aan het begin van de ontstekingscascade. Via twee enzymatische processen (de zogenaamde COX en 5¬lipo) worden uit arachidonzuur de prostaglandines PGE2 en LTB4 gevormd. Beiden zijn verantwoordelijk voor het ontstaan van ontsteking, pijn, stijfheid en zwelling.

Deze ontstekingscascade kan door een optimaal dieet en (natuurlijke)ontstekingsremmers worden bijgestuurd worden. De belangrijkste bron van arachidonzuur is vlees. Ook pinda’s en arachideolie bevatten vetzuren die ontstekingsbevorderend zijn. De prostaglandinesynthese wordt verder verstoord door gebakken vetten, frituren en gefrituurde producten.

Beperk het bakken en frituren en gebruik bij deze bereidingsmethoden geen linolzuur (zonnebloemolie, maïsolie, sojaolie en sesamolie).  Andere voedingstoffen die ontstekingen uitlokken, zijn verzadigde vetten en geraffineerde producten zoals: wit brood, witte suiker, supermarktoliën, margarines en ander industrieel bewerkte voeding. Veel bewerkte en geraffineerde producten zijn arm aan micronutriënten waardoor zij ontstekingen uitlokken.

Alle plantaardige extra vierge oliën uit de omega-3-familie, zoals lijnzaad, walnoot, hennep en in het bijzonder perilla werken ontstekingsremmend. Perilla-olie wordt al eeuwen gebruikt in de traditionele Chinese geneeskunde en in de Ayurveda bij ontstekingen en allergieën. Omega-3-vetzuren onderdrukken de aanmaak van ontstekingsbevorderende substanties uit arachidonzuur.

Ook groenten en fruit met een hoge antioxidanten-waarde remmen ontstekingsreacties af. Verder zijn er ontstekingsremmende kruiden. Deze kruiden bevatten zeer krachtige fytonutriënten die ontstekingen, pijn, zwelling en ochtendstijfheid afremmen.

De belangrijkste kruiden hiervoor zijn gember, curcuma (geelwortel), rozemarijn, kamille, kruidnagel, kaneel en koriander. De combinatie van omega-3-vetzuren en ontstekingsremmende kruiden (waaronder ook de boswellia) is therapeutisch effectiever dan iedere interventie los. Marijke de Waal Malefijt

Voedings- en laboratoriumtesten

Laboratoriumtesten urine bloed ontlasting en speekseltesten Natuurdiëtisten kunnen als geen ander uw voedingsstatus inschatten en adviezen geven op het gebied van voeding in relatie tot ziekte en gezondheid. Dit doen ze aan de hand van laboratoriumtesten.

Met laboratoriumbepalingen is de natuurdiëtist in staat uw voedingsstatus te bepalen en de dieetadviezen op maat te maken en door laboratoriummonitoring te evalueren en zo nodig bij te stellen.

Wij werken samen met de Duitse fabrikant van laboratoriumtesten Medivere. Medivere levert laboratorium diagnostische diensten waarbij de conventionele geneeskunde als ook aanvullende (complementaire) medische diagnostica en therapieën optimaal worden gecombineerd.

Op onze pagina over voedings- en laboratoriumtesten kunt u alle Medivere testen bekijken en bestellen.