> Naar alle nieuwsberichten

De huid: een aanraakbaar orgaan

07 maart 2018 | ndn | Aangeraakt worden heeft veel invloed op de emotionele en lichamelijke gezondheid. Daarbij komen hormonen zoals dopamine (o.a. gelukshormoon) en oxytocine (knuffelhormoon) vrij en de hoeveelheid cortisol (stresshormoon) wordt verminderd. Het leidt tot een lagere bloeddruk, een verlaagde hartslag, een vermindering van angstgevoelens en een toename van gevoelens van medeleven. Een toenemend aantal mensen laat zich regelmatig masseren omdat het de behoefte te worden aangeraakt vervuld.

Bij de mens wordt de huid beschouwd als het grootste orgaan, omdat de alle huid samen meer weegt dan elk van de andere interne organen. Het is daarnaast het enige orgaan dat van buitenaf bekeken kan worden. De doorgifte van informatie als temperatuur en aanraking gebeurt via een systeem van huidreceptoren dat het somatosensorisch systeem wordt genoemd.

Een aanraking zorgt ervoor dat we ons letterlijk en sociaal verbonden voelen met de ander. Knuffelen of elkaar omhelzen versterkt de band tussen mensen. Via de huid werkt aanraking als een communicatiemiddel. De vingertoppen spelen hierbij een grote rol. Ze zijn erg gevoelig, omdat er zich hier veel uiteinden van zenuwen bevinden.
Aanraking: verhoging oxytocine, verlaging cortisolAangeraakt worden heeft veel invloed op je emotionele en lichamelijke gezondheid, omdat het ervoor zorgt dat het proces in werking wordt gesteld, waarbij hormonen zoals dopamine (o.a. gelukshormoon) en oxytocine (knuffelhormoon) vrijkomen en de hoeveelheid cortisol (stresshormoon) wordt verminderd.

Aangeraakt worden leidt tot een lagere bloeddruk, een verlaagde hartslag, een vermindering van angstgevoelens en een toename van gevoelens van medeleven. Een hand leggen op een pijnlijke plek is een handeling die al heel lang intutief wordt toegepast, bijv. door ouders wanneer hun kind is gevallen.
Aanraken benvloedt bijwerking geneesmiddelAanraking kan invloed hebben op de bijwerkingen van een geneesmiddel voor vroeggeborenen met ademhalingsmoeilijkheden, zo blijkt uit een promotieonderzoek (1). Onderzocht werd de werking van dexamethason, een synthetisch stresshormoon dat veel wordt gebruikt bij vroeggeborenen met ademhalingsmoeilijkheden. Dexamethason werkt positief op de ontwikkeling van babylongen, maar het heeft ook negatieve effecten, bijv. op de leerprestaties later in het leven.

In het dierexperimentele onderzoek werden inderdaad korte-termijnbijwerkingen op de ontwikkeling van de hersenen gezien. De lange-termijnbijwerkingen bleken echter lang niet zo negatief als verwacht op basis van eerder onderzoek. Dit komt omdat er meer factoren een rol blijken te spelen bijv. omgevingsfactoren zoals aanraken. Er moet dus aandacht worden besteed aan voldoende contact tussen de vroeggeborene in de couveuse en de ouders.

Vroeggeborenen die huid-op-huid contact hadden, lieten betere cognitieve vaardigheden zien, waren beter bestand tegen stress en hadden een beter slaappatroon, zelfs 10 jaar later (2).
Lichamelijk contact benvloedt genexpressieBaby’s die weinig worden vastgehouden en aangeraakt, hebben een lagere ‘epigenetische leeftijd’, hetgeen kan leiden tot een minder gunstig ontwikkelingsproces. Tot die conclusie komen onderzoekers van the University of British Colombia (V.S.) nadat ze jonge kinderen bestudeerden (3).

Ze vroegen de ouders van 94 vijf weken oude baby’s om een dagboek bij te houden m.b.t. het gedrag van hun kind (slapen, huilen, eten e.d.) en de tijdsduur van de verzorging die lichamelijk contact vereiste. Tegen de tijd dat de kinderen 4,5 jaar oud waren, werd hun DNA verzameld en geanalyseerd.
Biochemische aanpassing: DNA-methyleringDe onderzoekers richtten zich daarbij op een biochemische aanpassing die DNA-methylering wordt genoemd. Hierbij worden sommige delen van het chromosoom gemerkt met kleine moleculen die bestaan uit koolstof of waterstof. Deze moleculen werken als een soort ‘dimmers’ en zijn op die manier van invloed op de activiteit van bepaalde genen en dus ook op hoe cellen functioneren.

Eerder onderzoek toonde al aan dat DNA-methylering en de plek op het DNA waar dit plaatsvindt, benvloed kan worden door externe factoren, vooral gedurende de kinderjaren. Onderzoekers tonen nu aan dat lichamelijk contact n van die factoren is. Ze ontdekten namelijk dat er consistente verschillen te vinden waren tussen de DNA-methylering op vijf verschillende plekken op het DNA van kinderen die veel en kinderen die weinig lichamelijk contact hadden gehad.

Volgens de onderzoekers hadden de kinderen, die als baby minder lichaamscontact hadden gehad, een moleculair profiel in hun cellen dat onderontwikkeld was voor hun leeftijd. Welk effect dat heeft op hun gezondheid, is onduidelijk. Het onderzoek lijkt in ieder geval het belang van fysiek contact met jonge kinderen maar weer eens te onderstrepen. Het suggereert bovendien dat het in ieder geval tot het 4e levensjaar, maar mogelijk zelfs levenslang, van invloed is op de genexpressie, met name op de psychologische ontwikkeling.
Invloed van ‘energetische aanraking’ op vitale organenEen studie (3) naar de invloed van ‘energetische aanraking’, enigszins vergelijkbaar met handoplegging’, op vitale levensfuncties, werd onder 40 pasgeborenen uitgevoerd in de neonatale intensive care unit So Paulo (Brazili). De pasgeborenen kregen na een pijnlijke ingreep een ‘energetische’ behandeling.

Vitale functies, zoals hartslag, ademhaling, temperatuur en pijnintensiteit werden gemeten voor en na deze behandeling. De resultaten gaven aan deze ‘energetische aanraking’ zorgde voor ontspanning en een verlaging van de vitale functies en de basaal metabolisme ratio.
Teddybeer: gevoel van veiligheidZelfs een korte aanraking heeft al een positief effect op mensen; je wordt minder angstig en onzeker door een aanraking. Dat komt omdat je door een aanraking verbonden voelt met iemand anders. Het biedt troost. Zelfs als je alleen bent, zonder partner of vrienden, helpen aanrakingen nog.

Uit een onderzoek, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift ‘Psycological Science’, bleek dat zelfs het aanraken van een teddybeer ervoor zorgt dat je je beter gaat voelen.

Een teddybeer zal je nooit afwijzen. Dit geeft een gevoel van veiligheid. Tegelijkertijd word je blijer van een zachte aanraking en kom je erdoor tot rust. Huisdieren hebben hetzelfde positieve effect, omdat ze een soort onvoorwaardelijke liefde voor je hebben.

De positieve effecten van lichamelijk contact zie je in allerlei onderzoeken terugkomen. Zo heeft het een positief effect op leerprestaties als de leraar letterlijk een schouderklopje geeft aan zijn leerling. En bij dementerenden zorgen aanrakingen voor een hoger welzijn.
Knuffels geven minder ernstige ziektesymptomenOnderzoekers aan de Carnegie Mellon University Pittsburgh (V.S.) wilden weten of men door knuffels te krijgen, beter beschermd is tegen fysieke ziektesymptomen, die al dan niet het gevolg zijn van stresssituaties.
Twee weken lang vroegen de onderzoekers 400 proefpersonen dagelijks of ze die dag een knuffel hadden gekregen en of ze spanningen of conflicten hadden met bepaalde mensen.

Vervolgens gaven ze hen neusdruppels waarin het verkoudheids- of griepvirus zat. De proefpersonen werden een week lang in quarantaine gezet om hun symptomen te kunnen analyseren.
Uit de resultaten bleek dat de mensen die zich gesteund voelden en meer knuffels kregen, minder ernstige ziektesymptomen hadden dan de anderen, onafhankelijk van de hoeveelheid stress die ze hadden.
De huid gevoed van binnenuitDe huid speelt dus een belangrijke rol bij je welbevinden. Goed voor je huid zorgen begint bij de juiste voeding voor de huid. Er zijn diverse voedingsstoffen belangrijk voor de huid. Carotenoden beschermen de huid. Carotenoden zijn, naast chlorofyl en flavonoden, de belangrijkste lipofiele kleurstoffen van de natuur. Ze zijn verantwoordelijk voor de rode, oranje en gele kleur van fruit en groenten [4].

Onderzoeken hebben aangetoond dat groene thee catechines (orale inname, zalf) de wondheling bevorderen en de huid beschermen tegen zonnebrand, immunosuppressie en (vroegtijdige) veroudering door UV-straling. Groene thee catechines had een significante, positieve invloed op de huidstructuur, verbeterde de microcirculatie (+29%) en zuurstofvoorziening van de huid en verminderde UV-genduceerde erytheem (daling met 16% en 25% na respectievelijk 6 en 12 weken).

In een andere studie resulteerde groene thee-catechines gedurende 24 maanden in significante afname van UV-genduceerde huidbeschadigingen, erytheem en teleangictasien (blijvend verwijde, zichtbare bloedvaatjes vlak onder de huid).[5-9].

Gammalinoleenzuur (GLA)ondersteunt de gezondheid van huid. Teunisbloemolie en borage-olie zijn twee goede bronnen van gammalinoleenzuur. Dit omega 6-vetzuur komt nauwelijks in voeding voor; het wordt in het lichaam gevormd uit (cis)linolzuur (aanwezig in plantaardige olin). Vaak vindt deze omzetting in beperkte mate plaats, waardoor minder (gunstige) eicosanoden (lokale hormoonachtige stoffen) worden gevormd.

Factoren die hierbij een rol kunnen spelen zijn een te hoge inname van transvetzuren, verzadigde vetten, suiker, alcohol en koolhydraten en een tekort aan essentile voedingsstoffen, die bij deze omzetting betrokken zijn (magnesium, vitamine B6, niacine, zink, selenium, vitamine C, vitamine E). Daarbij maakt niet iedereen het enzym delta-6-desaturase, dat linolzuur omzet in GLA, in dezelfde mate aan [10].

Het mineraal silicium (kiezelzuur)komt in een hoge concentratie in ons lichaam voor, maar wordt vreemd genoeg nog niet beschouwd als essentile voedingsstof. Silicium concentreert zich vooral in bindweefsels (huid, pezen, spieren, botten, kraakbeen, haar, nagels, bloedvaten, slijmvliezen). Silicium speelt een rol bij de synthese van collageen en glycosaminoglycanen (bouwstenen van alle typen bindweefsel en huid).

In Europa is de dagelijkse siliciuminname uit voeding 20 tot 50 mg (in China en India is siliciuminname aanmerkelijk hoger, namelijk 140-200 mg/dag). Door veranderingen in de voedselproductie is onze voeding armer aan silicium geworden. De volgende voeding is rijk aan silicium: volkoren granen (met name haver, gierst), bananen, rozijnen, bonen, linzen en de kruiden heermoes (Equisetum arvense) en brandnetel (Urtica dioica/urens) [11].

Biotine, een wateroplosbare B-vitamine werkt nauw samen met foliumzuur, pantotheenzuur en vitamine B12. Het vitamine is belangrijk voor een gezonde huid (maar ook voor gezond haar en nagels). Biotine-bronnen zijn: eieren, volkoren granen en groenten.

MSM (methylsulfonylmethaan) is organisch gebonden zwavel en ook belangrijk voor de huid. MSM wordt van nature aangetroffen in regenwater, verse groenten en fruit. Het MSM-gehalte in deze voedselproducten varieert doorgaans van 1 tot 4 mg per kg. MSM is echter relatief vluchtig en verdwijnt gemakkelijk indien het voedsel wordt bewerkt (verhit) of langdurig wordt opgeslagen[12].

Een ander belangrijk mineraal voor de huid is zink. Zink is essentieel voor de activiteit van meer dan 300 (metallo-)enzymen (die uiteenlopende biochemische reacties katalyseren) en meer dan 2000 transcriptiefactoren (zogenaamde zinkvingereiwitten, die de genexpressie reguleren).

Een goede zinkstatus is onder meer belangrijk voor de huid, wondheling en weefselvernieuwing.
Door het ontbreken van zinkreserves kan een te lage zinkinname met de voeding al binnen enkele weken leiden tot (reversibele) gezondheidsproblemen waaronder in of aan de huid [13-15].

In de syllabus: Natuurlijke voeding voor een gezonde huid van Natuurditist Tanja Visser, kun je lezen welke voeding en suppletie passend is voor welke persoon en bij welk huidprobleem. Deze is hier te bestellen.

Marijke Verstege