> Naar alle nieuwsberichten

Een lach en een traan

28 februari 2018 | ndn | Hartelijk en vaak lachen heeft veel positieve effecten. Zo kan de beleving van pijn erdoor verminderen en versterkt het immuunstelsel. Lachen zorgt ook voor gevoelens van verbondenheid, al lachen we niet alleen voor de lol. Lachen kan overgaan in huilen; die grens is soms flinterdun.Een flinke huilbui kan er niet alleen toe leiden dat men zich daarna mentaal een stuk beter voelt; traanvocht bevat ook helende fysieke eigenschappen.

Lachen wordt geregeld in het limbisch systeem in het hersengebied. Hierin bevinden zich structuren die betrokken zijn bij verschillende emoties zoals: angst, verdriet, motivatie en het geheugen. Wanneer u lacht, worden er in deze structuren dopamine en endorfines aangemaakt. Deze stoffen zorgen voor gevoelens van blijdschap en genot, o.a. doordat ze een teveel aan stresshormonen, zoals adrenaline en cortisol, verminderen. Hierdoor verdwijnt pijn en voelt u zich gelukkig.

Hoe harder u moet lachen, hoe meer van deze stoffen worden aangemaakt. En hoe meer endorfine en dopamine, hoe groter de gevoelens van blijdschap en genot en hoe meer we moeten lachen. Dit zorgt weer voor meer endorfines en zo gaat dat maar door.
Echt of namaakDe twee gezichtspieren, die verantwoordelijk zijn voor de meest kenmerkende uitdrukkingen van lachen, het optrekken van de mondhoeken en de wangen, zijn de grote jukspier en de circulaire oogspier. De grote jukspier ligt naast de neus en zorgt voor de optrekking van de mondhoeken.

De circulaire oogspier, gelegen rond de ogen, is verantwoordelijk voor de optrekking van de wangen en de ‘kraaienpootjes’ bij de ogen. Wanneer je een ingestudeerde lach laat zien, zijn alleen de spieren van de jukbeenderen actief. De echte lach laat ook hele kleine spiertjes bij de ogen – de orbicularis oculi – buigen. Hieraan kunnen anderen zien of een lach oprecht is, of gemaakt is.
Sociaal gedrag en spiegelneuronenBaby’s lachen al voor ze kunnen praten. Dat is waarschijnlijk geen toeval. Met een lach geven ze aan dat ze een ander aardig vinden, dat ze willen spelen, dat ze zich fijn en veilig voelen. Lachen is een uiting van sociaal gedrag.

Door te lachen naar elkaar laten mensen zien dat ze geen kwade bedoelingen hebben. En dat het aanstekelijk is, hebben we allemaal wel eens ervaren. De oorzaak hiervoor is te vinden in onze spiegelneuronen.

Dat zijn hersencellen die ervoor zorgen dat we het gedrag van anderen spiegelen. Hierdoor voelen we iets van de pijn, het verdriet, maar ook de blijdschap van anderen. Onze spiegelneuronen worden onder andere geactiveerd door geluiden en de uitdrukking op het gezicht van een medemens.
Lachen niet voor de lolLach-expert prof. dr. Robert Provine, emeritus neurobioloog en psycholoog aan de Universiteit van Maryland (V.S.), is van mening dat lachen weinig te maken heeft met humor. Hij onderzocht vanaf de jaren zeventig het sociale aspect van lachen. Zo ontdekte hij dat mensen tot dertig keer meer geneigd zijn te lachen in een sociale context dan wanneer ze alleen zijn.

Ook bestudeerde hij In tien jaar tijd 2.000 natuurlijke situaties in drukke winkelstraten en megastores waar spontaan werd gelachen. Daarbij deed hij opmerkelijke ontdekkingen. In tegenstelling tot de verwachting, lachen mensen niet het meest om humoristische situaties of grappen die anderen vertellen. Provine merkte dat meestal juist de sprekers vaker lachen dan de luisteraars. En dit lachen wordt vaak gedaan vanwege onzekerheid of verontschuldiging of het volgt op opmerkingen en alledaagse vragen. Gelach volgt slechts in 10 tot 15% van de gevallen op iets dat grappig is.
Diverse vormen van lachenAls u zenuwachtig bent, dan bent u gespannen. Ook als iemand boos wordt, kunt u gespannen raken. U zit dan vol met die spanning, maar uw lichaam weet eigenlijk niet zo goed wat het ermee moet doen. Zonder dat u het wilt, gaat u dan lachen, want daardoor kan de opgebouwde spanning uit uw lijf weg.

Net als bij de apen lachen ook niet alle mensen evenveel. Door meer of minder te lachen geven we een boodschap over onze sociale positie in de groep. Iemand die lacht, laat zien dat hij solidair is met de ander of ondergeschikt. Lachen en humor hebben veel te maken met status en macht.

Provine ontdekte dat mensen die lager in de hiërarchie staan vaker lachen dan hogergeplaatsten. Deze laatsten zijn grappiger. Door weinig te lachen, schept u een zekere afstand. Als u veel lacht, schept u meer nabijheid en verbondenheid.

In het geval van de slappe lach is het endorfinesysteem als het ware overbelast, waardoor u tijdelijk de controle verliest. U kunt niet meer stoppen met lachen en terwijl de gelukshormonen, die worden gemaakt, zorgen voor een gelukzalig gevoel, veroorzaken ze ook een lichte spierverslapping. Het gevolg hiervan is: u slaat dubbel van het lachen, u moet u aan iets of iemand vasthouden om te blijven staan en in het ergste geval verliest u zelfs de controle over uw blaas.
Hartelijk lachen is goed voor het hartUit een klein onderzoek door de universiteit van Maryland (V.S.) bleek dat hartelijk lachen om een goeie comedyserie is goed voor uw hart. Bij mensen die naar grappige films keken, stroomde het bloed iets sneller dan bij mensen die een akelige oorlogsfilm zagen. Twintig vrijwilligers keken naar scènes uit onder meer Saving Private Ryan, een oorlogsfilm, en naar lachfilms als There's Something About Mary.

Onderzoekers registreerden hoe snel het bloed stroomde in de arm van de vrijwilliger voor en na het bekijken. Bij veertien van de twintig 'oorlogskijkers' daalde die snelheid. Het bloed stroomde bij negentien van de twintig juist sneller tijdens het zien van grappige scènes. Dat betekent dat er meer zuurstof door het lichaam wordt gepompt. Volgens onderzoeksleider Michael Miller is het effect even groot als bij een tijdje flinke lichaamsbeweging.
Lachend onthoudenWetenschappers hebben ontdekt dat lachen helpt om geheugenverlies tegen te gaan. De onderzoekers baseren hun conclusies op een experiment met drie groepen ouderen. Een groep gezonde ouderen en een groep ouderen met diabetes kreeg een grappig filmpje te zien. Vervolgens kregen ze een geheugentestje voorgelegd.

Hun resultaten werden vergeleken met de resultaten van een controlegroep: de derde groep bestaande uit gezonde ouderen die het grappige filmpje niet hadden gezien. Zowel voorafgaand als na afloop van het experiment maten de onderzoekers de hoeveelheid cortisol (een stresshormoon) in het lichaam van alle ouderen.
Lachen verminderd de opgelopen schade van cortisolUit het onderzoek blijkt dat de twee groepen die het grappige filmpje keken aanzienlijk minder cortisol in hun lichaam hadden dan de groep die het filmpje niet zag. Ook presteerden deze mensen beter tijdens de geheugentest.

De groep bestaande uit diabetici zag de hoeveelheid cortisol na het zien van het grappige filmpje het meest afnemen. De groep gezonde ouderen die het filmpje zagen, presteerde het best tijdens de geheugentest.

Uit eerder onderzoek bleek al dat het stresshormoon cortisol bepaalde zenuwcellen in het brein kan aantasten en een negatief effect heeft op het geheugen en leervermogen van ouderen. Dit onderzoek toont aan dat lachen schade die cortisol kan aanrichten, kan verminderen.

Lachen verzacht pijn aldus een onderzoek van de universiteit van Oxford dat verschenen is in het blad 'Proceedings of the Royal Society B'. De resultaten zijn gebaseerd op een experiment.
Lachen beïnvloedt pijngrensDe onderzoekers stelden eerst vast waar de pijngrens van een groep proefpersonen lag. Vervolgens werd de groep in tweeën gesplitst. De ene groep keek vijftien minuten lang naar komedies. De rest keek naar iets wat niet grappig was, bijvoorbeeld een programma over sport. Direct daarna werden de proefpersonen aan pijn blootgesteld.

De resultaten waren heel verrassend. De mensen die eerder naar aanleiding van de komedie enorm gelachen hadden konden tot wel 10% meer pijn verdragen dan normaal. De mensen die een saai programma hadden gekeken, zagen hun pijngrens daarna juist zakken: ze konden minder pijn verdragen.

Volgens de onderzoekers komt dat, doordat wanneer we enorm, oprecht en een beetje oncontroleerbaar moeten lachen, er endorfines vrijkomen. Niet elk komisch programma bleek geschikt om de pijngrens te verleggen. Het moet een programma zijn waar mensen echt uitbundig om moeten lachen; een programma als Mr. Bean deed het prima, maar een cabaretier werkte dan weer niet.
LachtherapieLachtherapie is een meditatievorm die oorspronkelijk uit India komt. Hierdoor zou u mentale ontspanning kunnen bereiken en kunnen genieten van het moment.Tijdens het ongeremd lachen worden er in het lichaam endorfines aangemaakt Dit geeft een gevoel van geluk of euforie, maar kan ook als een natuurlijke pijnstiller of kalmeringsmiddel werken.
De therapie gaat ervan uit dat er zonder reden gelachen wordt. Het is meestal ingedeeld in drie fasen:
1. Lichamelijke ontspanning,
2. Het eigenlijke lachen: startend met een glimlach tot lachen met uw hele lichaam,
3. Bewustwording van stilte en de uitwerking op het lichaam.
Huilen: diep verankerd in het breinBij mensen zit huilen diep verankerd in hun brein. Evolutionair gezien is dit eenvoudig te verklaren. De mens komt in vergelijking met de meeste diersoorten behoorlijk hulpeloos ter wereld. Baby’s, peuters en kleuters zijn totaal afhankelijk van anderen. Huilen is een zeer efficiënte roep om bijstand, steun en troost.

Veel diersoorten hebben het vermogen om traanvocht te produceren, wat nodig is voor het onderhoud van het oog. Huilen als respons op emotionele prikkels is echter een typisch menselijk verschijnsel en is ook bij aan de mens verwante diersoorten als mensapen en chimpansees nooit gesignaleerd.
Tranen hormonaal geregeldTranen worden veroorzaakt door een klier, en de werking van klieren wordt hormonaal geregeld. Die hormonen worden geproduceerd op basis van hersenprikkels die met emoties te maken hebben. Bent u erg blij, erg verdrietig of woedend, dan kunt u spontaan tranen in de ogen krijgen.

Traanvocht is voornamelijk opgebouwd uit water, verschillende eiwitten en slijmhoudende componenten. Het bevat verder o.a. de stoffen natrium, kalium, immunoglobulinen en glucose. De belangrijkste elektrolyten (mineralen die worden opgelost in het bloed en weefsels van het lichaam) zijn natrium, kalium, calcium en magnesium. Een kenmerkend eiwit is lysozym, een bacterie-oplossend enzym.

Het traanvocht kan 's nachts uit de ogen lopen; het droogt dan op in de ooghoeken. 's Ochtends zitten daar dan, als dit is opgedroogd, harde korreltjes. Deze korreltjes worden ook wel 'slaap' genoemd, naar de toestand waarbij deze korreltjes ontstaan.
Diverse soorten tranenWe produceren diverse soorten tranen. Het zijn:
- Basale tranen
- Reflextranen
- Emotionele tranen
- Helende tranen
Basale tranenBasale tranen zijn de meest voorkomende vorm van tranen. Basale tranen worden op natuurlijke wijze vrijgegeven om voedingsstoffen naar alle delen van ons oog te brengen en om te hydrateren.
Gemiddeld creëert een mens 1 microliter basale tranen per minuut. Hartverscheurend huilen leidt tot een verstopte neus. Dit komt omdat onze basale tranen via onze neus worden afgevoerd.
ReflextranenReflextranen zijn de tranen die ontstaan wanneer er iets in contact komt met onze ogen, dat oogirritatie veroorzaakt. Hierdoor worden de optische gevoelszenuwen aan de binnenzijde van het hoornvlies geprikkeld. De cornea communiceert dit naar de hersenstam. Reflextranen worden gevormd binnen de hormoonklieren in het ooglid en bestaan voor 98% uit water.
Emotionele tranenEmotionele tranen ontstaan wanneer mensen zich overweldigd voelen door emoties. Wetenschap leert ons dat giftige chemicaliën in ons lichaam ophopen gedurende stressvolle tijden. Een huilbui is een manier om deze opgebouwde giftige stoffen weg te laten stromen. Deze tranen worden geproduceerd in het gebied van de hersenen dat emoties zoals verdriet controleert.
Helende tranenEmotionele tranen bevatten een hoge concentratie van het hormoon ACTH (adrenocorticotropic hormone) een stofje dat in verband wordt gebracht met stress. Een van de theorieën over waarom je huilt is dat het ervoor zorgt dat je dit stofje kwijtraakt waardoor je je kalmer en meer ontspannen voelt.

Traanvocht bevat ook NGF (nerve growth factor), een neuropeptide dat een rol speelt bij de ontwikkeling en overleving van neuronen, met name neuronen die betrokken zijn bij het overbrengen van signalen van pijn, temperatuur en aanraking. Volgens Provine lijkt NGF een rol te spelen bij genezing van hoornvlieszweren en zou het de traanproductie in droge ogen kunnen doen
Foto’s van tranenFotografe Rose-Lynn Fisher bestudeerde meer dan 100 opgedroogde tranen onder een microscoop. Het waren o.a. tranen van verdriet, tranen die te maken hadden met vergeven, en met iemand weer zien na lange tijd. Ze waren allemaal opmerkelijk anders.

Dit kan te maken hebben met de verschillende emoties, maar wellicht ook met omstandigheden als verdamping, of de vloeibaarheid van de traan. Een aantal van deze foto’s zijn te zien via: http://www.rose-lynnfisher.com/tears.html
Over het algemeen huilen vrouwen meer dan mannen. Dit kan te maken hebben met hormonale verschillen. Testosteron lijkt huilen af te remmen, terwijl prolactine, dat in hogere concentraties in vrouwen wordt aangetroffen, huilen bevordert. Ook culturele verschillen spelen een rol. In de ene cultuur wordt huilen, meer geaccepteerd dan in de andere.
Kunsttranen & Syndroom van SjögrenKunsttranen bevatten een bevochtigingsmiddel. Artsen schrijven het voor bij droge ogen en bij het Syndroom van Sjögren. Hierbij is het eigen afweersysteem actief tegen de eigen traan-, speeksel- en slijmklieren. Daardoor werken deze klieren niet meer of onvoldoende. De slijmvliezen van o.a. ogen, mond, neus en keel zijn hierdoor droger dan normaal.

Van mensen die lijden aan het Syndroom van Sjögren, gaf 22% aan dat ze het duidelijk moeilijker vinden hun gevoelens te identificeren, dan een controlegroep. Onderzoekers denken dat het verstoorde vermogen om te kunnen huilen, de manier waarop men omgaat met emoties, zou kunnen beïnvloeden. Huilen zou u in contact kunnen brengen met gevoelens die u eerder nog niet binnen uzelf herkende.
Droge ogenBij droge ogen zit er te weinig traanvocht in de ogen. U krijgt een branderig gevoel. U kunt ook slechter gaan zien. Het hoornvlies en het bindvlies van het oog raken soms beschadigd en kunnen gaan ontsteken.
Traanvocht wordt gemaakt door de traanklieren. Het vocht beschermt het hoornvlies tegen uitdroging en beschadiging. Door te knipperen verdelen de oogleden het traanvocht over het oog.
Droge ogen ontstaan doordat de traanklier niet goed werkt en minder traanvocht maakt.
De hoeveelheid en/of samenstelling van het traanvocht kunnen veranderen door:
• het dragen van contactlenzen;
• een ontsteking van de oogleden die lang duurt;
• gebruik van bepaalde medicijnen.
• klachten kunnen ook ontstaan of verergeren na een laserbehandeling voor bijziendheid.

Vooral in een droge omgeving kunt u dan last hebben van uw ogen.
Traanogen Er zijn meerdere oorzaken van traanogen. De belangrijkste zijn:
- Irritatie van het oog. Dit kan door bijv. een vuiltje dat vastzit in het oog, door een ontsteking aan het ooglid, of door een naar binnen gedraaid onderooglid.
- Droge ogen. Traanvocht vormt een traanfilm op het oog. Deze traanfilm bestaat uit een vettig toplaagje, een wat dikkere tussenlaag water en een onderlaagje van slijm. Als de onderlinge
verhouding tussen deze drie bestanddelen niet klopt, droogt het oog uit. De traanklieren gaan daardoor meer traanvocht produceren. Deze tranen worden pseudo-tranen genoemd.
- Het niet goed afvoeren van traanvocht. Traanvocht wordt afgevoerd via twee kleine openingen (de traanpunten) die zich bevinden in het boven- en onderooglid bij de neus. Door te knipperen met onze oogleden zorgen we ervoor dat het traanvocht de traanpunten inloopt. De oogleden werken als een soort pomp en als die niet goed meer werkt, gaan de ogen tranen.
- Een vernauwing of verstopping van de traanwegen. Verstopte traanwegen komen vooral voor bij kinderen, omdat ze vaak nauwere traanwegen hebben dan volwassenen. Bij verkoudheid zwellen de slijmvliezen op, waardoor de traanwegen snel verstopt raken.
Voeding voor de ogenOgen spelen een belangrijke rol bij lachen en huilen. De juiste voeding kan ervoor zorgen dat uw ogen in een goede conditie blijven. Daarnaast bestaat er in de natuurgeneeskunde een relatie tussen de ogen en de lever: hoe beter de lever ontgift, hoe langer uw ogen in goede conditie blijven.
Sulforaan, dat veel voorkomt in broccoli, is in staat om celweefsel van de retina te beschermen tegen chemische en foto-oxidatieve schade.

Cataract, ook wel grijze staar genoemd, is een veelvoorkomende oogaandoening; meer dan de helft van de 75-plussers krijgt ermee te maken. Roken, overmatige blootstelling aan UV-licht en ioniserende straling, overgewicht en erfelijkheid zijn factoren die bijdragen aan het ontstaan van de aandoening.

Wie in zijn voeding groenten, fruit en vis een belangrijke plaats geeft, zorgt voor een uitstekende bescherming van zijn ogen. Bij maculadegeneratie helpt suppletie van de antioxidanten: bètacaroteen, vitamine C, E en zink en koper bij het verminderen van de progressie van maculadegeneratie.

Omega-3-vetzuren, luteïne en zeaxanthine in supplementvorm hebben ook een gunstig effect op de visusklachten door maculadegeneratie en mogelijk ook op staar en het droge-ogen-syndroom. Omega-3 (samen met andere vetzuren) is bovendien een component van het traanvocht dat voortdurend over de oogbol gelegd wordt en de ogen tegen uitdroging beschermt[27]. Omega-3 is van nature onderdeel van ons voedingspatroon maar het aandeel is fors achteruitgegaan. Misschien zijn droge ogen dus een logisch gevolg van een voedingstekort?

Tevens is vitamine A van groot belang voor het gezichtsvermogen. Vitamine A en B1 kunnen preventief werken tegen glaucoom. Glaucoom is wereldwijd de belangrijkste oorzaak van blindheid. Naar schatting lijden ruim 60 miljoen mensen aan deze aandoening. Naarmate de leeftijd toeneemt, neemt de kans op glaucoom ook toe.

Glaucoom wordt gekenmerkt door een verhoogde oogdruk en/of beperkte doorbloeding van de oogzenuw waardoor schade aan de zenuwvezels ontstaat[28].
Astaxanthine remt ontstekingsbevorderende cytokinenBij mensen is aangetoond dat inname van astaxanthine zorgt voor een betere doorbloeding van de haarvaten in het netvlies en rond de oogzenuw. Dit impliceert dat astaxanthine waardevol is voor de preventie van maculadegeneratie en glaucoom. Astaxanthine zorgt voor afname van oogirritatie door de ontstekingsremmende werking.

Astaxanthine helpt niet alleen bij bestaande asthenopie; preventief gebruik van astaxanthine helpt vermoedelijk ook bij het voorkomen van deze aandoening. Astaxanthine remt de productie van ontstekingsbevorderende cytokinen (TNF-α, IL-1β) en ontstekingsmediatoren (stikstofoxide (NO), PGE2) in geactiveerde macrofagen door inhibitie van NF-κB-activering.

In de traditionele Chinese geneeskunde wordt ginkgoblad al meer dan 5000 jaar gebruikt om de gezondheid te ondersteunen. Het versterkt onder meer de antioxidantverdediging, ondersteunt de (micro) circulatie in het hele lichaam, ondersteunt de conditie van ogen en wordt in de Chinese geneeskunde ingezet bij diverse oogaandoeningen (glaucoom, maculadegeneratie, netvliesloslating, cataract).[20-26]
Bescherm uw ogen tegen het computerschermOnze ogen worden meer en meer belast. Televisie kijken, werken voor een computerscherm, autorijden bij daglicht en 's nachts, zonnestralen en veroudering, het zijn slechts enkele van de belangrijkste factoren die de ogen van de mens belasten. Twee natuurlijke componenten, luteïne en zeaxanthine, zijn dan ook dagelijks nodig om de conditie van de ogen zo goed mogelijk te houden.

Beide carotenoïden filteren alle soorten licht en neutraliseren de vrije radicalen (schadelijke stoffen) die via de lichtstralen op de ooglens terechtkomen.
Het lichaam is niet in staat om zelf luteïne en zeaxanthine aan te maken. Het moet dus dagelijks via het eten van groene bladgroenten zoals o.a. spinazie aangevoerd worden. De meeste mensen eten echter onvoldoende groene bladgroenten en zijn daarom aangewezen op extra aanvulling van luteïne en zeaxanthine[29].
Actief opzoek naar een (glim)lachHeeft u een wat sombere bui, ga dan actief op zoek naar iets wat weer een (glim)lach op uw gezicht tovert bijvoorbeeld: foto’s van lachende mensen, een vrolijk verhaal of een humoristische film.
We lachen niet omdat we gelukkig zijn - we zijn gelukkig omdat we lachen. William James

Marijke Verstege