> Naar alle nieuwsberichten

Stomerij: reiniging met chemicaliŽn

31 januari 2018 | ndn | Het woord Ďstomení roept associaties op met water, maar de afgelopen vijftig jaar werd bij het stomen van kleding meestal gebruikgemaakt van de verbinding tetrachlooretheen, dat ook wel perchloorethyleen (PER) wordt genoemd. Het grootste deel van de stomerijen gebruikt deze vluchtige en schadelijke verbinding. Is je kleding laten stomen dus eigenlijk wel zo Ďfrisí?

We kunnen met PER in aanraking komen via besmet voedsel of besmet water, maar meestal vindt de besmetting plaats wanneer we met PER verontreinigde lucht inademen. Via de longen komt de stof in het bloed en vervolgens overal in het lichaam. Een gedeelte wordt enkele weken opgeslagen in vet, in de lever en in hersenweefsel. Ook via de huid dringt PER binnen in ons lichaam; soms uit chemisch verontreinigde grond maar meestal via kleren die chemisch zijn gereinigd.
PER (perchloorethyleen) in ons leefmilieuMedewerkers van chemische reinigingsbedrijven lopen het meeste risico, maar ook mensen die in de buurt van zo’n bedrijf wonen, lopen gevaar door besmetting met PER. In monsters van adem, urine, bloed en moedermelk van mensen, wonend in de buurt van stomerijen, bleek de stof aanwezig. Bovendien vond men hoge concentraties van de stof in boter en andere vethoudende voedingsmiddelen in nabijgelegen winkels en supermarkten.

PER wordt niet alleen toegepast bij chemisch reinigen, maar wordt ook aangetroffen in andere consumentenproducten zoals verfoplossers, vlekkenwater, waterafstotende verbindingen, schoonmaakproducten voor hout, als bestanddeel van lijmstoffen en in beschermstoffen voor suède.
PER is een zogeheten zwarte-lijst stof; het is een persistente stof die in het milieu zeer langzaam wordt afgebroken.
Gezondheidsschade door perchloorethyleen (PER)Er bestaan ernstige twijfels of deze stof wel veilig is voor de gezondheid, met name voor degenen die er beroepsmatig aan worden blootgesteld. Tijdens het laden en lossen, het ontluchten en het uitdampen van gereinigde kleding kan PER-damp vrijkomen. Inademing van hoge concentraties PER kan gezondheidsschade veroorzaken. Maar ook langdurige blootstelling aan relatief lage concentraties tijdens het werk kan negatieve effecten hebben op het centraal zenuwstelsel, de nierfunctie en het nageslacht. PER wordt gezien als een verbinding die mogelijk kankerverwekkend is voor de mens.
Veiliger alternatievenDrie methoden zijn volgens de branche een interessant alternatief voor of naast het huidige reinigen met PER:
- Natreiniging. Deze ouderwetse en veiligste methode lijkt veel op de wasmachine thuis. Er wordt geen gebruik gemaakt van organische oplosmiddelen, maar van weinig water en speciale wasmiddelen. In tegenstelling tot de wasmachine thuis wordt een sterke mechanische beweging van het wasgoed vermeden, waardoor ook vaak tere materialen op deze manier gereinigd kunnen worden.
- Koolwaterstoffen. Toepassing van deze zogenaamde ‘nieuwe’, zuivere (niet-gechloreerde) koolwaterstoffen (paraffines) vindt met name in Duitsland plaats. In Nederland zijn slechts enkele bedrijven die een koolwaterstofmachine in gebruik hebben. In vergelijking met PER zijn deze koolwaterstoffen brandbaarder, lichter, minder vluchtig en hebben ze een lager waterbindend en ontvettend vermogen. Sommige soorten textiel kunnen erdoor worden aangetast. Paraffines zijn overigens ook schadelijk voor de gezondheid.
- Vloeibaar CO2. Het reinigend effect van vloeibaar CO2 is al lang bekend. Het is waterafstotend en olie en vet lossen er goed in op. Het reinigingsproces op basis van CO2 is relatief mild, veroorzaakt weinig krimp en geeft minder slijtage aan het textiel. Het is beter geschikt voor leer, suède en bont dan PER en koolwaterstoffen.
Het gevaar van PER minimaliserenDit is wat u kunt doen:
- Accepteer geen kleren na chemisch reinigen als ze een sterke geur afgeven: laat ze eerst voldoende uitgewasemd en droog zijn.
- Zoek een ander chemisch reinigingsbedrijf als de gereinigde kleren steeds een sterke chemische geur afgeven.
- Hang de gereinigde kleren enkele dagen te luchten in een garage of op een overdekt balkon zodat de vluchtige oplosmiddelen verdwijnen.
- Koop liever geen kleding waarvan het etiket ‘dry clean only’ aangeeft. Vaak kunt u kleding met het etiket ‘dry clean only’ overigens veilig op de hand wassen met zachte wasmiddelen.
- Gebruik regelmatig een kledingborstel en verwijder vlekjes om uw kleren op te frissen.
- Hang uw kleding eens aan een hanger voor het raam, of liever nog buiten. Uw kleding wordt er fris van en vieze geurtjes verdwijnen.
- Om kreukels te laten verdwijnen uit kleding of om het op te frissen, kunt u het kledingstuk in de badkamer hangen met de douche aan op een hete stand. Kreukels verdwijnen en de kleding wordt opgefrist door het stoom dat van de douche afkomt.
Schadelijke stoffen in kledingWe staan er zelden bij stil dat in onze kleding giftige stoffen kunnen zitten. Uit onderzoek van zowel Greenpeace als internationale wetenschappelijke onderzoeksgroepen blijkt dat kleding van diverse bekende merken, gevaarlijke stoffen bevat. Deze chemische stoffen kunnen schadelijke effecten hebben op voortplanting, hormoonhuishouding en immuunsysteem.

Met name in de (niet-biologische) katoenteelt worden grote hoeveelheden chemische bestrijdingsmiddelen gebruikt. In het Greenpeace-onderzoek werden enkele tientallen kledingstukken onderzocht op de aanwezigheid van nonylfenolethoxylaten (NFE’s), weekmakers en amines in azo-kleurstoffen. Deze stoffen hebben vaak allerlei bijwerkingen.

NFE’s zijn hormoonverstoorders, maar ook weekmakers kunnen de hormoonhuishouding verstoren. Weekmakers worden gebruikt om een kledingstuk zacht en minder breekbaar te maken. Ook de veelgebruikte amines hebben schadelijke effecten. Om kleding te kleuren, worden er azo-kleurstoffen gebruikt. Op zichzelf zijn die niet schadelijk, maar als die gesplitst worden in amines, gaat het fout. Veel van deze amines hebben namelijk kankerverwekkende eigenschappen.
FormaldehydeDe stof formaldehyde, die ook in de textielindustrie wordt gebruikt, kan o.a. overgevoeligheid bij mensen veroorzaken. En daar is tot op heden nog geen alternatief voor bedacht. Deze stof wordt gebruikt om viscose en katoen kreukvrij te maken en daarnaast om wol krimpvrij te houden. Binnen de EU is er een maximum afgesproken dat in een kledingstuk mag worden verwerkt.

Als dit gehalte wordt overschreden, moet op het etiket vermeld staan dat je het kledingstuk eerst moet wassen. In de wasmachine was je vervolgens de hoogste concentraties er weer uit.
Op dit moment is het nog onbekend wat bepaalde chemische stofjes op lange termijn kunnen veroorzaken. Er is nog veel onderzoek nodig om dit aan het licht te brengen.
Het is opmerkelijk dat er zeer strenge regels zijn voor chemische stoffen in bijv. medicijnen, maar dat die regels niet gelden voor heel veel stoffen die gebruikt worden in kleding en via de huid of door inademen ons lichaam kunnen binnendringen. En dat terwijl we die kleding iedere dag dragen.
Commentaar Natuurdietisten NederlandHet is belangrijk met de huidige flinke toename aan toxische stoffen om de lever-ontgiftingpaden goed te verzorgen. Hierover hebben we op deze site diverse artikelen geschreven.
Marijke Verstege

Doorsturen
Stuur deze informatie per email door