> Naar alle nieuwsberichten

Geluid: nuttig en aangenaam, maar ook regelmatig ongewenst

03 januari 2018 | ndn | Oorspronkelijk waren het voornamelijk mensen die door hun beroep veel aan hoge geluidsniveaus werden blootgesteld, die met gehoorschade te kampen kregen. Tegenwoordig is het vooral het geregeld luisteren naar heel luide muziek , waardoor mensen (vaak jongeren) gehoorschade oplopen. Een kwart van de Nederlandse jongeren tussen de 12 en 25 jaar heeft waarschijnlijk gehoorschade. Dat concluderen onderzoekers van het Academisch Medisch Centrum Amsterdam (AMC) op basis van de resultaten van de online zelftesten.

Geluid is een belangrijk fenomeen in het dagelijkse leven. Een groot deel van onze communicatie is afhankelijk van geluid. Veel informatie bereikt ons via het medium geluid. Behalve nuttig en aangenaam kan geluid ook ongewenst zijn: we spreken dan over lawaai. Vrijwel iedereen wordt wel eens bloot gesteld aan geluiden die schadelijk kunnen zijn voor ons gehoororgaan.

Denk maar aan een overvliegende straaljager, of het boren van een gaatje in beton. Maar ook luisteren naar muziek op een hoog volume kan ons gehoor beschadigen. Gelukkig is ons gehoororgaan in staat om zich van kortdurende blootstelling te herstellen.
Geluidfrequenties Geluid ontstaat wanneer een voorwerp in trilling wordt gebracht. Die trillingen vangen wij op met onze oren. Hoe hard het geluid klinkt, wordt gemeten in decibel (dB). Dit is een eenheid om geluidssterkte aan Geluid met een sterkte boven de 80 dB kan leiden tot gehoorbeschadiging.
De onderste gehoorgrens ligt bij ca. 20 Herz (Hz). Lagere frequenties worden aangeduid met infrasone trillingen. Soms is dit geluid nog wel fysiek waarneembaar (voelbaar).

Bij het ouder worden gaat het gehoor voor hoge tonen achteruit; bij veel volwassenen is de bovengrens om geluid waar te nemen gedaald van 20.000 Hz tot ca. 15.000 Hz. Jongeren kunnen hoge tonen beter horen dan ouderen.
Boven de bovenste gehoorgrens onderscheidt men ultrasoon geluid met een frequentie van 18.000 Hz tot 800 MHz. Dit geluid heeft een frequentie die te hoog is om gehoord te worden door het menselijk oor. Hypersoon geluid heeft een frequentie van boven de 800 MHz.
Medische toepassingenEr zijn ook diverse medische toepassingen met geluidstrillingen waaronder het openen van de bloed-hersenbarrière voor medicatie, schokwave therapie voor betere doorbloeding, nierstenen vergruizen.
Bloed-hersenbarrière openenOnderzoekers van VUmc hebben een subsidie van € 500.000,- ontvangen voor innovatief onderzoek naar het 'doorbreken' van de bloed-hersenbarrière om medicijnen beter te laten doordringen in hersentumoren bij kinderen. Dr. Dannis van Vuurden en Prof. Gert-Jan Kaspers en hun team van VUmc Hersentumorcentrum/Cancer Center Amsterdam gaan samen met onderzoekers van Universiteit Twente (Prof. Gert Storm) en UMC Utrecht (Dr. Mario Ries) en biotechnologie bedrijf 2-BBB Medicines B.V. onderzoeken of het mogelijk is via geluidstrillingen de bloed-hersenbarrière te openen voor chemotherapie.

Als deze nieuwe methode aanslaat, kunnen medicijnen beter werken en kunnen in de toekomst hopelijk kinderlevens gespaard worden. De techniek zou ook voor volwassenen met een hersentumor toepasbaar kunnen zijn.
Shockwave-therapieDe shockwave-therapie (schokgolventherapie), maakt gebruik van ultrasone geluidsgolven die diep doordringen in het te behandelen weefsel. Hierdoor worden de doorbloeding en de stofwisseling gestimuleerd, waardoor voedingsstoffen beter aangevoerd en afvalstoffen beter afgevoerd kunnen worden. Ook stoffen die nodig zijn voor het herstel kunnen sneller ter plaatse zijn en efficiënter hun werk doen. Dit alles zet het lichaam zelf aan tot activiteit waardoor het weefsel herstelt.
NiersteenvergruizerDe niersteenvergruizer maakt ook gebruik van ultrasoon geluid. Wanneer er een steen in nier of urineleider is vastgesteld, wordt er vanuit de niersteenvergruizer een hoge concentratie schokgolven op de niersteen gericht. Hierdoor valt de niersteen uiteen in gruis, dat dan via de natuurlijke weg uitgeplast kan worden.
Overige toepassingenIn de tandheelkunde worden ultrasone trillingen gebruikt voor het verwijderen van tandsteen.
Bekender is de toepassing van ultrasoon geluid voor het maken van een (zwangerschaps)echo.
Ultrasoon geluid lijkt ook een rol te kunnen spelen bij het helen van wonden (1,2).
Maar er zijn ook problemen met geluid en deze zetten we ook voor u op een rijtje.
MisofonieMisofonie is een hersenaandoening waarbij specifieke geluiden extreme gevoelens van woede, walging of haat opwekken. Het gaat veel verder dan ergernis of irritatie. Letterlijk betekent misofonie ‘haat voor geluid’, van het Griekse misos (haat) en phónè (stem, geluid).
Op dit moment is het AMC in Amsterdam de enige plek ter wereld die én een diagnose kan stellen én onderzoek doet én veel ervaring heeft met het behandelen van misofonen. De therapie die het AMC sinds 2012 biedt, bestaat grotendeels uit cognitieve gedragstherapie; de resultaten zijn hoopgevend.
TinnitusDe term 'tinnitus' staat voor hinderlijke geluiden van binnenuit die niet te negeren zijn.
Iemand met tinnitus of oorsuizen hoort geluiden als fluiten, suizen, piepen, brommen en zoemen. Deze geluiden kunnen variëren van hard tot zacht, van hoog tot laag, van continu tot af en toe. Ze kunnen hoorbaar zijn in één oor of in beide oren.
GehoorschadeOorspronkelijk waren het voornamelijk mensen die door hun beroep veel aan hoge geluidsniveaus werden blootgesteld, die met gehoorschade te kampen kregen. Tegenwoordig is het vooral het geregeld luisteren naar heel luide muziek , waardoor mensen (vaak jongeren) gehoorschade oplopen.

Een kwart van de Nederlandse jongeren tussen de 12 en 25 jaar heeft waarschijnlijk gehoorschade. Dat concluderen onderzoekers van het Academisch Medisch Centrum Amsterdam (AMC) op basis van de resultaten van de online zelftesten Oorchecken Hoorscan.

Tussen 2010 en 2014 deden meer dan 300.000 mensen zo'n online hoortest. Een slechte uitslag geeft een indicatie dat je gehoorschade hebt, maar je moet dan nog wel langs een arts om het zeker te weten.
Oorzaken gehoorschadeGehoorschade kan ontstaan door de volgende factoren:
1. Geluidsoverlast op het werkSlecht horen als gevolg van geluidsoverlast op het werk behoort tot de meest voorkomende beroepsziekten. Het kan worden veroorzaakt herrie van bijv. machines, gereedschap en motoren.
Zo is het geluid van een cirkelzaag net zo hard als het geluid van een laagvliegend vliegtuig en loop je met 5 minuten lang een gat boren in een betonmuur, al risico op gehoorschade.
2. Harde knallenVuurwerk, schoten en andere explosies brengen zulke krachtige geluidsgolven ( 185 dB) voort, dat het trommelvlies kan scheuren of het binnenoor beschadigd kan raken. Dit heet een akoestisch of knaltrauma.
3. MuziekEen discotheek – of concertbezoek (110 dB) kan leiden tot piepende of suizende geluiden in je oren. Dat kan een paar uren of dagen duren, maar het kan ook langer aanhouden. Gezien het aantal decibellen kan al na een kwartier schade aan het gehoor worden aangericht.
4. LetselIn het middenoor bewegen drie botjes als het trommelvlies trilt, zo wordt geluid versterkt. Zwaar hoofdletsel kan deze oorbeentjes verschuiven, wat gehoorverlies veroorzaakt. Ook beschadigingen aan de zenuwen kunnen tot gehoorschade leiden.
5. DrukverschilPlotseling drukverschil, bijvoorbeeld in een vliegtuig of tijdens het duiken, kan het trommelvlies, binnen- en middenoor beschadigen. Hoewel een gaatje of scheurtje in het trommelvlies vanzelf herstelt , gaat de kwaliteit van het trommelvlies daardoor wel achteruit.
6. Koptelefoons en oordopjesHoofd- en oortelefoontjes die dicht op je trommelvlies zitten kunnen schadelijk zijn wanneer het volume te hard staat.
7. MedicatieSommige medicijnen, zoals sommige antibiotica, kankermedicatie en pijnstillers , hebben gehoorverlies als bijwerking. Soms stopt dit als je deze medicatie niet meer gebruikt.
8. Chronische ziektesAandoeningen als hartproblemen, een beroerte, hoge bloeddruk of diabetes kunnen de bloedtoevoer naar het binnenoor of de hersenen blokkeren, waardoor ze gehoorschade tot gevolg kunnen hebben. Ook een auto-immuunziekte als reumatoïde artritis heeft een verband met gehoorverlies.
9. GezwellenEen gezwel, zoals een poliep of goedaardige tumor, kan de gehoorgang blokkeren waardoor je slechter hoort. Door het gezwel te verwijderen kan het gehoorverlies soms teruggedraaid worden.
10. Teveel oorsmeerAls oorsmeer zich ophoopt en hard wordt, blokkeert het je gehoor. Ga een verstopt oor niet zelf schoon proberen te maken met een wattenstaafje, want dat verergert het probleem. Het is verstandiger ermee naar je huisarts te gaan.
11. KinderziektesVeel kinderziektes , zoals een oorinfectie, waterpokken, hersen(vlies)ontsteking, griep, mazelen of de bof tasten het gehoor bij kinderen tijdelijk aan.
12. Ouder wordenJe gehoor verslechtert naarmate je ouder wordt, door de afname van haarcellen in het binnenoor. Een gehoorapparaat, dat de geluiden uit de omgeving versterkt, kan helpen om goed te blijven horen.
GeluidshinderBij geluidshinder spelen grote individuele verschillen een rol. De een kan zich prima afsluiten van het lawaai om zich heen, terwijl de ander zich, bij een zelfde lawaainiveau of zelfs lager, niet meer kan concentreren en door het lawaai zelfs gestresst raakt. Ongeveer een kwart van alle Nederlanders heeft er wel eens last van.

Factoren die een rol kunnen spelen bij het ervaren van geluidshinder zijn:
- het tijdstip waarop men het geluid hoort
- of men zich op dat moment veel of weinig moet concentreren
- wat men wil doen op het moment dat men de geluidshinder ervaart (bijv. even uitrusten of slapen, naar muziek willen luisteren of een gesprek willen voeren)
- of het lawaai als noodzakelijk wordt gezien, dan heeft men er minder last van.
- de relatie tussen degene die last heeft van het geluid en degene die het lawaai maakt. Van een goede vriend kan men het beter hebben dan van een buur waar men een slechte relatie mee heeft.
- wat voor soort geluid het is, bijv. een snerpend geluid en of het hard of zacht is
- als men weet wanneer de overlast zal zijn. Wanneer buren bijv. op vaste tijden op de piano oefenen, zal dat veel minder geluidshinder opleveren dan dat dit op willekeurige tijdstippen gebeurt.
- welke associatie men heeft met het geluid (bijv. laag overvliegende vliegtuigen die angstgevoelens oproepen)
- of je invloed kan uitoefenen op het geluid: het geluid van je eigen boormachine, die je zelf uit kunt zetten, wekt minder ergernis op, dan de boormachine van de buren, zelfs wanneer deze laatste veel zachter klinkt.

Al denken mensen dat ze helemaal gewend zijn aan bepaalde hinderlijke omgevingsgeluiden en zijn ze ervan overtuigd, dat ze daar geen last van hebben, dan wil dit nog niet zeggen dat het geen negatieve invloed heeft op hun prestaties of gezondheid. Het uitfilteren van storende geluiden kost onze hersenen waarschijnlijk flink wat energie. Dat zorgt er ook voor de slechthorenden doodmoe kunnen zijn na een dag intensief communiceren in ongunstige akoestische omstandigheden met veel lawaai.
GehoorbeschermingEr zijn verschillende vormen van gehoorbescherming
OorkappenOorkappen die als koptelefoons worden gedragen kunnen dempen tot 30 dB, als de oren er tenminste goed door worden omsloten. Ze zijn geschikt voor situaties waarbij 80 dB maar af en toe wordt overschreden. Ze zijn heel makkelijk op en af te zetten. Nadeel is dat oren hierdoor warm en zweterig kunnen worden en dat elkaar verstaan en veiligheidssignalen horen wordt bemoeilijkt.
Universele oordoppen met filterUniversele oordoppen met filter worden veel gebruikt in de discotheek of tijdens een concert, maar ze zijn ook verkrijgbaar met filters voor speciale types werk. Oordoppen met filters dempen bepaalde frequenties wel en andere niet. Hierdoor kun je elkaar gewoon blijven verstaan en alarmsignalen blijven horen, terwijl schadelijk geluid wordt tegengehouden. Otoplastieken zijn op maat gemaakte oordoppen.
SchuimdoppenSchuimdoppen of oorpluggen worden niet altijd goed in het hoorkanaal ingebracht, waardoor onvoldoende demping optreedt en dus gehoorschade kan ontstaan. Ze zijn geschikt als noodoplossing of wanneer je ze maar a fen toe nodig hebt . Ze zijn niet de beste oplossing voor wanneer je dagelijks in hard geluid staat.
Koptelefoons met oordopjesBij aanschaf hiervan is het belangrijkste erop te letten dat de koptelefoon of oortjes ervoor zorgen dat je weinig last hebt van omgevingsgeluid. Afdekkende hoofdtelefoons zijn de beste keuze, omdat ze helemaal om je oor heen gaan en niet zo dicht op het trommelvlies zitten. Zo heb je weinig last van omgevingsgeluid en kun je het volume op een normaal niveau zetten.
Lawaai en magnesiumEr bestaat een duidelijke relatie tussen lawaai en magnesium. Mensen die veel bloot worden gesteld aan hard geluid hebben vaak een magnesiumtekort. Lawaai veroorzaakt stress en elke vorm van stress kost magnesium. Maar voordat je dit gaat aanvullen moet je eerst weten of er in het lichaam inderdaad sprake is van een magnesiumtekort. Daar kun je achter komen via bloedonderzoek.

Als de conditie van de cellen en de doorbloeding optimaal is, zal het herstelproces na het oplopen van gehoorschade beter verlopen. Heeft iemand een gebrek aan vitamines en mineralen, dan zal hij/zij eerder gehoorschade oplopen en zal het herstelproces ook moeizamer gaan.

Overigens vergroten gebrek aan lichaamsbeweging en roken de kans op gehoorverlies na hard geluid. Ook erfelijke aanleg speelt een rol: de oren van de ene persoon zijn veel gevoeliger dan de oren van de andere.
Genezende klankenGelukkig zijn er ook genezende klanken waaronder sono-chemie, muziek en mantra’s.
Sono-chemie Sonochemie is de interactie van geluid en materie door akoestische cavitatie (letterlijk: holtevorming). Cavitatie verwijst naar microscopisch kleine belletjes, die worden gevormd door intense geluidsgolven, die in minder dan een microseconde imploderen. De geluidsgolven van een dolfijn zouden op die manier chemische veranderingen kunnen veroorzaken in de celwand van levend weefsel, hetgeen positieve effecten zou kunnen hebben op diverse aandoeningen.

Neuropsycholoog David Nathanson behandelde tussen 1988 en 1997 zevenhonderd kinderen met 35 verschillende diagnosen, zoals cerebrale parese (spasticiteit), autisme en hersen- en ruggenmergletsel. De nieuwe vaardigheden die zij met dolphin-assisted therapy ( DAT) aanleerden, waren in 50 procent van de gevallen een jaar na de behandeling nog steeds aanwezig of zelfs verbeterd (3).
Muziek en de hersenenUit diverse onderzoeken (4) blijkt dat muziek invloed uitoefent op verschillende hersenfuncties. Het menselijke zenuwstelsel verwerkt muziek op verschillende manieren: zintuigelijk, emotioneel, cognitief, gedragsmatig en via beweging.
Muziek zorgt voor ontspanning en verandert pijnbeleving, bloeddruk en ademhalings- en hartritmes. Zachte, langzame, instrumentale muziek doet de systolische bloeddruk, de hartslag, het ademhalingsritme en de zuurstofverzadiging flink dalen.

Muziek in een hoger tempo deed de hartslag, ademhaling, bloeddruk en de activiteit van het sympathische zenuwstelsel duidelijk toenemen. Muziek met complexe ritmes gaf ongeveer dezelfde resultaten.
Neurochemie en muziekDopamine wordt gelinkt aan het plezier beleven aan muziek. Daarnaast wordt beschreven dat endorfinen / endocannabinoïden en nitrous oxide (lachgas) ook een rol spelen in de emotionele beleving van muziek, alsmede in het veroorzaken van fysieke effecten zoals het plaatselijk opwarmen van de huid, het verwijden van bloedvaten en een afname van de bloeddruk.

Uit een onderzoek bleek dat het luisteren naar techno-music gepaard ging met een duidelijke toename van plasma norepinephrine, β-endorphin, adrenocorticotropic hormoon, cortisol en groeihormoon. Het luisteren naar klassieke muziek leverde geen duidelijke verschillen in hormonale concentraties op.
Mantra’sEen mantra is een herhaling van een geluid, woord of zin. Door de herhaling focus je je aandacht, hetgeen leidt tot innerlijke rust. Maar specifieke mantra’s lijken ook nog andere effecten te hebben.
Klassieke teksten van Indiase oorsprong hebben het effect van mantra’s op planten en dieren al vastgelegd. En ook binnen de Ayurveda erkent men het belang ervan.

Zo bleek uit een onderzoek (5), waarbij gedurende 10 dagen ‘s morgens van 7 tot 8 uur, medicinale planten waren opgeladen met specifieke mantra’s, dat deze planten vanaf het stadium van zaadje tot volwassenheid, beïnvloed werden door bepaalde types geluidsgolven. Het onderzoek toonde aan dat de mantra’s een positief effect hadden op plantengroei, doeltreffendheid in bestrijding van ziektes etc., vooral door mantra’s die eindigen op ‘um’.

Een ander onderzoek naar het effect van mantra’s (6) , werd uitgevoerd onder scholieren tussen de 12 en 14 jaar oud. De helft ervan had nog nooit gemediteerd. Zij oefenden gedurende 5 dagen de Gayatri -mantra (GM). De andere helft oefende met een gedicht (poet line: PL). Beide groepen scoorden na het oefenen hoger met het uitvoeren van een taak waarbij ze steeds een cijfer moesten vervangen. De score was bij de GM-zangers echter 21,67% en die van de PL-zangers, 4,85%. D meisjes die de GM hadden geoefend, hadden betere resultaten behaald dan de meisjes die met het gedicht hadden geoefend.

Uit een daaropvolgend onderzoek bleek bovendien een duidelijke afname van gedachtenprocessen tijdens het herhalen van de teksten, vergeleken met alleen maar stil zijn.
Marijke VerstegeCommentaar Natuurdietisten NederlandDe Ginkgo biloba of Japanse notenboom, oorspronkelijk afkomstig uit Centraal China, is de oudste levende boomsoort op aarde (circa 300 miljoen jaar). Het (gestandaardiseerde) extract van de bladeren van Ginkgo biloba heeft diverse gezondheidsbevorderende effecten. De meeste extracten zijn gestandaardiseerd op 24% flavonglycosiden en 6% terpeenlactonen. Ginkgo bevat echter een breed spectrum aan werkzame inhoudsstoffen en andere extracten kunnen daarom ook heel waardevol zijn bij tinnitus (oorsuizen), acute slechthorendheid (ISSHL: idiopathic sudden sensorineural hearing loss) en middenoorontsteking (preventie gehoorverlies door labyrintitis)[1,2].

[1] Mahmoudian-Sani MR et al. Ginkgo biloba in the treatment of tinnitus: An updated literature review. Int Tinnitus J. 2017;21(1):58-62.
[2] Jang CH et al. Effect of Ginkgo biloba extract on endotoxin-induced labyrinthitis. Int J Pediatr Otorhinolaryngol. 2011;75(7):905-9.

Doorsturen
Stuur deze informatie per email door